Politika publikoen eraginaren ebaluazio kuantitatiboari sarrera

Lankidetza-hitzarmena, Administrazio Publikoaren Euskal Institutuaren (IVAP)eta Euskal Herriko Unibertsitatearenartekoa unibertsitatekomikrokredentzialak garatzeko

Azken urteotan, bai nazioartean, eta baita nazio-mailan eta autonomia mailan ere, politika publikoen ebaluazio zorrotza instituzionalizatzeko beharraren inguruan  adostasun handia dago, eta honek horren inguruko testuinguru  arauemaile eta teknikoa finkatzera eraman ditu erakunde publiko desberdinak, gastu publikoaren eraginkortasuna, gardentasuna eta kontu-ematea hobetzeko funtsezko tresna gisa.

Alde batetik, Europar Batasunak, Better Regulationen esparruaren barruan, eskatzen du legegintzako ekimen eta ekimen estrategiko guztiak aurretiaz burututako eragin-analisi batean eta ex post burutuko den ebaluazio-prozesuetan oinarrituta egon behar direla [1]. Aldi berean, ELGAk gomendio formal bat onartu zuen 2022an, estatu kideek politiken ebaluazioa beraien gobernantza-sistemen modu integral batean eta, baita transbertsal batean txerta zezaten, ebidentzia kuantitatiboa eta kontrastatu daitezkeen metodoen erabilera sustatuz erabaki publikoak hartzeko oinarri gisa [2].

Bestalde, estatu mailan, Espainiako Gobernuak ere urrats erabakigarria eman zuen norabide horretan, 27/2022 Legea, politika publikoen ebaluazioa instituzionalizatzeari buruzkoa, onartuta. Lege horrek esparru juridiko eta antolaketa-esparru bat ezartzen du: Estatu Agentzia independente bat sortzetik hasi eta ebaluazio estrategikoen urteko plangintzaraino [3].

Autonomia-eremuan, Eusko Jaurlaritzak ebaluazio-gida propioa garatu du, etengabeko hobekuntzaren, gardentasunaren eta erakunde-ikaskuntzaren kultura sustatuz, bereziki garrantzitsua Europako funtsekin finantzatutako edo kolektibo kalteberei zuzendutako programak diseinatu eta ezartzeko [4].

Arau-testuinguru horretan, proposatutako mikrokredentzialak politika publikoak ebaluatzeko teknika kuantitatiboei buruzko prestakuntza aplikatu eta eguneratua eman nahi du. Inpaktu kuantitatiboaren azterketa nola egin ulertzeko, gaur egungo literaturako ikuspegi metodologiko nagusiak jorratuko dira, metodologia kontrafaktuala [5] barne, esperimentala zein ia esperimentala, mikrodatu administratiboak eta inkestak erabiliz. Hau guztia, administrazio publikoek, hirugarren sektoreko erakundeek eta datuetan oinarritutako ekintza publikoa hobetzeko konpromisoa duten aholkularitzek aipatutako aspektu hauen inguruko gaitasun teknikoekiko erakutsi duten jakin-mina erantzutera bideratuta dago.

[1] Europar Batasun (2023). Better Regulation Toolbox. Idazkaritza Nagusiko Zuzendaritza Nagusia
https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en

[2] ELGA22). Recommendation of the Council on Public Policy Evaluation (OECD/LEGAL/0478).
https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0478

[3] Estatuko Burutza (2022). 27/2022 Legea, abenduaren 20ekoa, Estatuko Administrazio Orokorraren politika publikoen ebaluazioa instituzionalizatzekoa. Estatuko Aldizkari Ofiziala, 306. Ak., 2022ko abenduaren 22koa.
https://www.boe.es/eli/es/l/2022/12/20/27

[4] Eusko Jaurlaritza (d.g). Eusko Jaurlaritzaren Politika Publikoak Ebaluatzeko Gida. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/evaluacion_coordinacion/es_def/adjuntos/guia_evaluacion_gv_pip.pdf

[5] Europako Batzordea (d.g.). Counterfactual Impact Evaluation.

https://joint-research-centre.ec.europa.eu/projects-and-activities/counterfactual-impact-evaluation_en

Ikaskuntzaren emaitzak eta lorpen mota

Mikrokredentzial hori amaitzean, parte-hartzailea:

1. Politika publikoen inpaktuaren ebaluazioaren kontzeptuzko oinarriak azaltzeko, eta politika publiko baten ebaluazioa egiteko beharra dagoen egoerak identifikatzeko gai izango da.
2. Ebaluazio motak bereizteko (eragina, prozesua, jarraipena) eta, ebaluazio helburuaren arabera metodologia egokia hautatzeko gai izango da.
3. Oinarrizko ebaluazio kontrafaktual bat (esperimentala edo ia esperimentala)  diseinatzeko gai izango da.
4. Ebaluaziorako garrantzitsuak diren datu-iturriak identifikatzeko eta erabiltzeko, administrazio-erregistroak eta inkestak barne, gai izango da.
5. Rren bitartez,  politika publikoko arazoei aplikatutako oinarrizko analisi kuantitatiboak egiteko gai izango da.
6. Mota desberdinetako publikoak (teknikoa, politikoa, mediatikoa edo soziala) ulertzeko modu batean, ebaluazioaren emaitzak interpretatzeko eta komunikatzeko gai izango da.

Sarbide-baldintzak eta onarpen-irizpideak

Aldez aurreko baldintzak:

• Graduko unibertsitate-prestakuntza edo baliokidea (lehentasuna izango dute gizarte-zientzietan, ekonomia-zientzietan, matematiketan, estatistiketan edo antzekoetan prestakuntza dutenek).
• Estatistika deskriptiboko oinarrizko ezagutzak.
• Oinarrizko gaitasun digitalak. 
• Baldintzatutako adina: 25 eta 64 urte.

Onartzeko irizpideak (eskari handia izanez gero):

• Mikrokredentzialaren edukira egokitzen den profil akademikoa eta/edo profesionala.
• Aurretiko esperientzia programa edo politika publikoetan (baloragarria, baina ez derrigorrezkoa).

Metodologia

lkastaroak ikaskuntza aktiboan oinarritutako ikuspegia kontsideratzen du, klase teorikoak eta praktikoak konbinatuz, ikasleek politika publikoen ebaluazioan aplikatutako trebetasunak eskura ditzaten. Zuzeneko online formatua erabiliko da.

- Online eskola teoriko eta praktikoak: Saio bakoitzean kontzeptu teorikoen azalpena, software estatistikoen (R, Stata edo Python) bidezko tailer praktikoak eta kasu errealen analisia konbinatuko dira. Lehen astetik ikasleek datu publikoekin Ian egingo dute eta inpaktua ebaluatzeko ariketak egingo dituzte.

- Tutoretza eta laguntza pertsonalizatua:Mentoretza-saioak eskainiko dira ikasleak beren proiektuan orientatzeko, tresna kuantitatiboen erabileran izan ditzaketen zailtasunak konpontzeko eta metodologia modu zuzen eta etikoan aplikatzen laguntzeko.

- Unibertsitate-baliabide osagarriak: lkasleek sarbidea izango dute unibertsitateak ahalbidetzen dituen datu-baseetara, software espezializatura eta bibliografia digitalera, bai eta beren proiektuak garatzeko behar duten euskarri tekniko eta akademikora ere.